Kiślica (zgnilec europejski)

Kiślica jest chorobą zakaźną i zaraźliwą przewodu pokarmowego czerwia odkrytego, rzadziej zasklepionego , którą wywołuje Streptococcus pluton. Przy i przebiegu chronicznym chorują również poczwarki. Choroba występuje w Europie, Azji, Afryce,Australii, Ameryce. W Polsce najwięcej zachorowań występuje w maju i czerwcu, tj. w okresie ochłodzeń i braku [pożytku. Kiślica należy do chorób zwalczanych z mocy ustawy. Etiologia. Str. pluton (rząd Eubacteriales, rodzina Lactobacillaceae, rodzaj Streptococcus) jest drobnoustrojem polimorficznym. W preparatach mikroskopowych z treści przewodu pokarmowego chorego czerwia zarazek występuje w formie ziarenek lancetowato wydłużonych o wymiarach 0,5÷0,7 X 1,5 um, ułożonych pojedynczo, po dwa lub w krótkie łańcuszki (4÷8 komórek). W preparatach z hodowli stałych tworzy łańcuszki lub grona. W hodowli płynnej występuje on w formie długich łańcuszków złożonych z 12÷16 komórek. Komórki młodych hodowli są Gram dodatnie, starszych Gram chwiejne lub Gram ujemne. Nie wytwarza on otoczek w organizmie czerwia i w hodowlach. Str. pluton rośnie na podłożu Bailey’a i na podłożu Czerepowa w warunkach beztlenowych lub tlenowych wzbogaconych 10% dwutlenkiem węgla, w temperaturze 20+45°C (optimum 35°C), przy pH podłoża 6,0÷7,0 (optimum 6,6). Najlepsze wyniki izolacji tego zarazka uzyskano na podłożu Bailey’a zawierającym 125 Mg siarczanu neomycyny/ml podłoża. W warunkach tlenowych przy pierwszej izolacji brak wzrostu. Wzrost pojawia się po przesiewach z hodowli prowadzonej w warunkach beztlenowych. Do izolowania Str. pluton zalecany jest wyciąg wodny z zasklepów komórek z chorym lub zamarłym czerwiem oraz treść przewodu pokarmowego (jelito środkowe) czerwia. Na podłożu Bailey’a po 24÷48 godzinach inkubacji Str. pluton rośnie w formie wypukłych kolonii o równym brzegu i ziarnistej powierzchni, zabarwionych na biało w świetle odbitym. W świetle przechodzącym kolonie są matowe, jasnobrązowe. Na podłożu Czerepowa po 4-dobowej inkubacji pojawiają się płaskie ciemnobrązowe kolonie o średnicy 0,5-H,0 mm. Na podłożu płynnym Bailey’a z dodatkiem skrobii rozpuszczalnej Str. pluton rośnie w formie białych kłaczków, przy czym po 48 godzinach pojawia się delikatny biały osad. Nie hemolizuje krwinek czerwonych. W hodowlach płynnych w warunkach tlenowych Str. pluton daje dwustrefowy wzrost w górnych partiach podłoża. Cechuje się on słabymi zdolnościami fermentacyjnymi, rozkłada glukozę i fruktozę z wytworzeniem kwasu. Str. pluton należy do grupy serologicznej D wg Lancefield i ma wspólne komponenty antygenowe ze Str. faecalis i Str. bovis. W tkankach zakażonego czerwia w temp. 4÷32°C ginie po 13 miesiącach, w plastrach i w miodzie przeżywa około 1 roku. Promienie słoneczne niszczą go po 21÷31 godzinach. W syropie cukrowym Str. pluton ginie po 16÷20 dniach, w miodzie w temp. 79°C po 10 minutach. 0,5% roztwór fenolu niszczy Str. pluton po 8 dniach, 1÷2% roztwór po 5 godzinach. Ginie on po 5 minutach pod wpływem 0,5% roztworu nadmanganianu potasu, 2% ługu sodowego, 3% roztworu fenolu. W komorze formalinowej przy stężeniu formaliny 50 ml/m3 powietrza w temperaturze 40°C ginie w plastrach,z których odwirowano miód,po 3 godzinach. Str. pluton jest patogenny dla czerwia pszczoły miodnej i os. Na zakażenie podatny jest najbardziej czerw 3-dniowy. Choruje i zamiera głównie czerw niezasklepiony, rzadziej czerw zasklepiony.